Waarom het lichaam soms trilt

Wat zegt de wetenschap, wat ervaren we in de praktijk en hoe onderscheiden we verschillende processen?

Tijdens een behandeling, ademsessie of andere vorm van lichaamswerk ervaren sommige mensen dat hun lichaam spontaan begint te trillen. Soms blijft het bij een subtiele beweging van een hand, been of kaak. Soms beweegt het hele lichaam mee. Voor wie dit voor het eerst meemaakt, kan dat verrassend, ontroerend fijn of soms zelfs spannend zijn. Maar waarom gebeurt dit eigenlijk?

Binnen lichaamsgericht werk bestaan verschillende verklaringsmodellen. Sommige vinden hun oorsprong in de neurofysiologie, andere in de fasciale wetenschap en weer andere in eeuwenoude spirituele tradities. Hoewel deze modellen een andere taal spreken, proberen ze allemaal eenzelfde menselijke ervaring te begrijpen.

Trillen is een natuurlijke reactie van het lichaam

Trillen is in de eerste plaats een normaal fysiologisch verschijnsel.

We kennen het allemaal. We rillen wanneer we het koud hebben, trillen na intensieve inspanning of voelen onze handen beven wanneer we gespannen zijn. Ook het autonome zenuwstelsel kan zich uiten in subtiele of grotere trillingen. Deze reacties ontstaan grotendeels buiten onze bewuste controle.

Vanuit de neurobiologie wordt aangenomen dat het lichaam voortdurend schakelt tussen bescherming, aanpassing en herstel. Spontane trillingen kunnen onderdeel zijn van dat zelfregulerende vermogen.

Wat gebeurt er tijdens lichaamswerk?

Tijdens lichaamswerk verschuift de aandacht van buiten naar binnen. Door aanraking, ademhaling of bewuste aanwezigheid ontstaat vaak meer lichaamsbewustzijn. Tegelijkertijd kan het zenuwstelsel geleidelijk verschuiven van voortdurende waakzaamheid naar meer ontspanning.

Sommige mensen ervaren in dat proces spontane trillingen of bewegingen. Bij anderen blijft het lichaam volledig stil. Geen van beide zegt iets over de kwaliteit of diepgang van de sessie. Het lichaam reageert zoals het op dat moment nodig acht.

Wanneer het lichaam weer mag bewegen

Binnen lichaamsgericht werk zien we soms dat een trilling overgaat in een subtiele beweging. Een hand wil draaien, een arm beweegt langzaam omhoog of het lichaam maakt kleine correcties zonder dat iemand deze bewust aanstuurt.

Binnen verschillende methodieken wordt dit unwinding genoemd: het volgen van spontane bewegingsimpulsen van het lichaam.

Het uitgangspunt daarbij is niet dat de therapeut het lichaam corrigeert, maar dat het lichaam zelf ruimte krijgt om nieuwe bewegingsmogelijkheden te onderzoeken. Veel mensen ervaren hierdoor meer ontspanning, bewegingsvrijheid of een gevoel van ruimte omdat het lichaam de gelegenheid krijgt zichzelf opnieuw te organiseren.

Niet iedere trilling is hetzelfde

Eén van de belangrijkste vaardigheden van een lichaamsgericht therapeut is onderscheidingsvermogen. Niet iedere trilling heeft dezelfde betekenis of dezelfde oorsprong. Vanuit jarenlange praktijkervaring zie ik dat spontane bewegingen verschillende kwaliteiten kunnen hebben. Soms lijken ze vooral samen te hangen met ontspanning van het zenuwstelsel of een fasciale reorganisatie. Soms ontstaat er een duidelijke emotionele ontlading. In andere gevallen ervaren mensen een diepgaand energetisch proces dat binnen verschillende spirituele tradities wordt beschreven als een beweging van levensenergie of kundalini.

Voor een ervaren therapeut is het belangrijk deze processen niet over één kam te scheren, maar zorgvuldig waar te nemen wat zich op dat moment werkelijk aandient. Niet iedere trilling is een traumarespons. Niet iedere trilling is een fasciale reactie. En niet iedere trilling is een kundalini ervaring.

Juist het kunnen onderscheiden van deze verschillende processen vraagt om ervaring, aanwezigheid en een open, onderzoekende houding.

De rol van veiligheid

Wat we in de praktijk regelmatig zien, is dat spontane bewegingen vaker ontstaan wanneer iemand zich voldoende veilig voelt.

Veiligheid gaat daarbij verder dan een prettige behandelruimte. Het gaat over de ervaring van het zenuwstelsel. Voelt het lichaam zich veilig genoeg om controle iets los te laten? Is er voldoende vertrouwen om niet voortdurend alert te hoeven blijven? Wanneer die veiligheid aanwezig is, ontstaat er soms ruimte voor spontane beweging, een diepe zucht, een traan of juist volledige stilte. Geen enkele reactie is beter dan een andere.

Oude tradities en moderne inzichten

Spontane bewegingen worden al duizenden jaren beschreven. Binnen yogische en tantrische tradities worden ze soms gezien als een uiting van prana of kundalini: levensenergie die zich vrijer door het lichaam begint te bewegen. Binnen fasciaal en osteopathisch werk worden vergelijkbare bewegingen soms beschreven als unwinding: een natuurlijke reorganisatie van spanning en beweging. Vanuit de neurofysiologie wordt gekeken naar de rol van het autonome zenuwstelsel, spierspanning en zelfregulatie. Deze perspectieven sluiten elkaar niet noodzakelijk uit. Ze kijken ieder vanuit een ander referentiekader naar hetzelfde menselijke fenomeen.

De rol van de therapeut

Binnen lichaamsgericht werk is niet alleen de techniek belangrijk, maar vooral de kwaliteit van aanwezigheid.

Een cliënt voelt vaak feilloos aan of een therapeut werkelijk aanwezig is. Wanneer een therapeut gehaast is, vanuit onzekerheid werkt of vooral een bepaald resultaat wil bereiken, verandert de kwaliteit van de aanraking.

Wanneer de therapeut daarentegen aanwezig is met rust, nieuwsgierigheid en zonder oordeel, ontstaat er een bedding waarin het lichaam zijn eigen intelligentie kan volgen.Juist daarom zien wij aanwezigheid niet als een techniek, maar als de basis van iedere behandeling.

Onze visie

Binnen Het Coach Lokaal streven we niet naar een bepaalde lichamelijke reactie. Het doel is niet om iemand te laten trillen, huilen of ontladen.

Wij geloven dat het lichaam beschikt over een diep zelforganiserend vermogen. Wanneer de omstandigheden veilig genoeg zijn, laat het lichaam zelf zien wat op dat moment aandacht vraagt. Soms gebeurt dat in volledige stilte. Soms met een diepe ademhaling. Soms via subtiele bewegingen. En soms door spontane trillingen. Voor ons is de vraag daarom niet: Waarom trilt iemand?  Maar veel meer, wat probeert het lichaam op dit moment te vertellen?

Niet vanuit de behoefte om direct een verklaring te geven, maar vanuit de bereidheid om werkelijk te luisteren.

Misschien is dat wel de essentie van lichaamsgericht werken, het ontwikkelen van voldoende aanwezigheid en onderscheidingsvermogen om het lichaam te laten spreken in zijn eigen taal.

Anneke Hetterscheid